Testosteron heeft bij vrouwen al jaren een wat ongelukkig imago. Het wordt vaak gezien als iets wat er “eigenlijk niet hoort”, een mannelijk hormoon dat je liever zo laag mogelijk houdt.
De rol van testosteron bij vrouwen
In de praktijk klopt dat beeld niet. Ook bij vrouwen speelt testosteron een duidelijke rol in hoe je je voelt en functioneert. Het heeft invloed op spiermassa, botgezondheid, libido, energie en zelfs op mentale scherpte en drive. Juist daarom is het opvallend hoe weinig aandacht dit hormoon krijgt in het bredere gesprek over vrouwelijke gezondheid.
Wat het ingewikkeld maakt, is dat testosteron niet simpelweg goed of slecht is. Het werkt niet volgens het principe “meer is beter”. Het draait om de juiste verhouding binnen het totale hormonale systeem. Dat zie je heel duidelijk terug bij PMOS. Daarbij is er vaak sprake van een relatief verhoogd testosteron, met klachten als acne, overbeharing in combinatie met een verstoorde cyclus. Hetzelfde hormoon dat bij de ene vrouw bijdraagt aan energie en kracht, kan bij een andere vrouw juist zorgen voor disbalans en klachten.
In de praktijk kom ik beide kanten tegen. Vrouwen die zich futloos voelen, weinig spierkracht ervaren en hun energie zien wegzakken, waarbij een lage testosteronspiegel een rol kan spelen. Maar er zijn ook vrouwen met klachten die juist passen bij een relatief te hoog testosteron, vaak in combinatie met schommelingen in bloedsuiker en insulineresistentie. Wat opvalt, is dat er zelden één oorzaak is. Het is bijna altijd een samenspel van factoren, waarbij leefstijl een grotere rol speelt dan vaak wordt gedacht.
Die leefstijlcomponent wordt nog steeds onderschat. Chronische stress, slechte slaap en een ontregelde bloedsuikerhuishouding hebben directe invloed op de hormonale balans. Met name insulineresistentie speelt een belangrijke rol bij verhoogde androgenen, zoals je vaak ziet bij PCOS. Tegelijkertijd zie je dat relatief eenvoudige interventies zoals krachttraining, voldoende eiwitinname en het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel juist een positief effect kunnen hebben. Het zijn geen snelle oplossingen, maar ze vormen wel de basis waar hormonale regulatie begint.
Na de overgang
Na de overgang komt er nog een extra laag bij. Niet alleen door oestrogeen en progesteron. Testosteron daalt door leeftijd, maar er zijn ook veranderingen door menopauze en overgang in de hormonale dynamiek (SHBG, antagonisten en nog veel meer). Voor sommige vrouwen verloopt dat zonder veel klachten, maar voor anderen heeft het wel degelijk impact. Ze merken dat hun energie afneemt, dat spieren moeilijker herstellen is en dat hun libido verandert.
In de medische wereld wordt in bepaalde gevallen zoals libido problemen gekeken naar suppletie met lage doseringen testosteron. Dat vraagt om zorgvuldige afweging en begeleiding door een arts.
Waar het uiteindelijk om draait bij testosteron, is balans. Niet te laag, maar ook zeker niet te hoog. Het is geen hormoon dat je moet vermijden, maar ook niet iets dat je klakkeloos wilt verhogen. Het maakt onderdeel uit van een complex systeem waarin alles met elkaar samenhangt. De vraag is dus niet hoeveel testosteron je hebt, maar hoe goed het geheel functioneert. En die balans begint nog altijd bij de basis: hoe je eet, hoe je slaapt, hoe je beweegt en hoe je omgaat met stress.
